📚 ધોરણ 5 - ગુજરાતી PARAKH
મોટા કાજલિયાળા પ્રાથમિક શાળા
📝 કુલ પ્રશ્નો
0
✓ સાચાં જવાબો
0
✗ ખોટાં જવાબો
0
🏆 ટકાવારી
0%
1 ધૂળાભાઈ અને ડાકુઓ વાર્તા
ઘણાં વર્ષો પહેલાંની આ વાત છે. ત્યારે લોકો એક ગામથી બીજે ગામ પગપાળા જતા. ધૂળાભાઈ નામના એક વેપારી પોતાનું વેપારનું કામ પતાવી પોતાના ગામ જવા નીકળ્યા. તેમની પાસે એક થેલો હતો. રસ્તામાં ગાઢ જંગલ હતું. આ જંગલમાં કેટલાક ડાકુઓ સંતાઈને રહેતા. જંગલમાંથી પસાર થતા વટેમાર્ગુઓને તેઓ લૂંટી લેતા. ધૂળાભાઈને ડાકૂઓની બીક તો લાગતી હતી, પણ જંગલમાં થઈને જવા વિના છૂટકો જ ન હતો. તેઓ પોતાના ગામની દિશામાં ચાલવા લાગ્યા. રસ્તામાં તેમનો ભેટો ડાકુઓ સાથે થયો. ધૂળાભાઈ પાસે જે થેલો હતો તેમાં વજનિયાં હતાં. ધૂળાભાઈને પોતાના હાથ-પગ હિમ્મત અને વિશ્વાસને કારણે કોઈની બીક નહોતી એટલે ડાકુઓને તેમણે મારી ભગાડ્યા. આપણા જીવનમાં હિંમત અને વિશ્વાસનું મહત્ત્વ ઘણું જ છે.
✦ પ્રશ્ન 1:
'સમીસાંજ' એટલે....
📖 વર્ણન:
સમીસાંજ એટલે દિવસ આથમવો અથવા સાંજનો સમય. 'સમી' મતલબ સમતા સાથે અને 'સાંજ' પછી.
✦ પ્રશ્ન 2:
ડાકુઓ છુપાઈને કેમ રહેતા હશે?
📖 વર્ણન:
ડાકુઓ ગેરકાનૂની હતા તેથી તેઓ પોલીસથી બચવા માટે જંગલમાં છુપાઈને રહેતા હતા.
✦ પ્રશ્ન 3:
ધૂળાભાઈ કોની મદદથી ડાકુને હરાવી શક્યા?
📖 વર્ણન:
ધૂળાભાઈએ પોતાના હાથ-પગ અને તેની હિમ્મત તથા વિશ્વાસનો ઉપયોગ કરીને ડાકુઓને હરાયા.
✦ પ્રશ્ન 4:
ધૂળાભાઈના થેલામાં શું હતું?
📖 વર્ણન:
વાર્તા અનુસાર ધૂળાભાઈના થેલામાં વજનિયાં હતાં જે તેમણે શસ્ત્ર તરીકે ઉપયોગ કર્યાં હતાં.
✦ પ્રશ્ન 5:
ખોટી જોડ શોધો.
📖 વર્ણન:
બીક અને હિમ્મત વિરોધી શબ્દો છે. બીક એટલે ડર અને હિમ્મત એટલે સાહસ.
2 ચંદુ અને ઉંદરડો વાર્તા
હું તમારી જેમ નાનો હતો ત્યારની આ વાત છે. મારો એક મિત્ર ચંદ્રકાંત હતો. હું એને પ્રેમથી ચંદુ કહેતો. એ સમયે આજના જેવા મોબાઇલ કે સ્માર્ટ ટીવી ન હતાં. અમે ખાસ કરીને મેદાની રમતો રમતા. કબડ્ડી, ખોખો અને ગિલ્લીદંડા જેવી રમતો રમવાની બહુ જ મજા આવતી. અમારાં સૌનાં ઘર ત્યારે નળિયાવાળાં. એટલે અમે ઘરના નળિયામાંથી ચળાઈને આવતાં ચાંદરણાંની રમત રમતા. મારા દાદાજીને ધોતી પર ચાંદરણાં પડતાં ત્યારે આપણને અત્યારે મોબાઇલ જોવાની જેવી મજા પડે છે એવી જ મજા પડતી, પણ એક દિવસ અચાનક ક્યાંકથી એક મોટો ઉંદરડો ચંદુ પર પડ્યો ને ચંદુ તો ઊભી પૂછડીએ ભાગ્યો....
✦ પ્રશ્ન 1:
'નળિયાં' એટલે…
📖 વર્ણન:
નળિયાં એટલે ખપરેલ અથવા મટીનાં નીચાનાં સાધન જે છતને ઢાકવા માટે વપરાય છે.
✦ પ્રશ્ન 2:
ચાંદરણાં ધોતી પર ક્યાંથી પડતાં હશે?
📖 વર્ણન:
નળિયામાંથી ચણતર બારીમાંથી પસાર થયા પછી ધોતી પર પડે છે.
✦ પ્રશ્ન 3:
આ કેટલા સમય પહેલાંની વાત લાગે છે?
📖 વર્ણન:
'હું તમારી જેમ નાનો હતો' થી તેમણે સૂચવ્યું છે કે આ લાંબા સમય પહેલાંની વાત છે.
✦ પ્રશ્ન 4:
ચંદુ શું કામ ભાગ્યો હશે?
📖 વર્ણન:
ઉંદરડો ચંદુ પર પડતાં તે ભયથી ભાગ ગયો.
✦ પ્રશ્ન 5:
મોબાઇલ કે ટીવી હોય જ નહીં તો તમે શું કરો?
📖 વર્ણન:
આ વાર્તા આધુનિક ઉપકરણ વગર પણ બાળકોની મજા તે મિત્રોની સંગતમાં રમતો રમવામાં છે એ બતાવે છે.
3 બચુડો અને તેનાં સ્વપ્નો વાર્તા
એક હતો બચુડો. બચુડો બહુ જ ઉત્સાહી. તેને સૈનિકો પર બહુ જ પ્રેમ. ટીવીમાં કે ફિલ્મમાં સૈનિકોને જોઇને ખુશ થઈ જાય. સાચુકલા સૈનિકો જોઈ જાય તો તેમને સલામ પણ કરે. બચુડાને સૈનિક બનવાનું મન હતું. સોટી હાથમાં લઈને બંદૂકની જેમ પકડીને જમીન પર સૂઈને દુશ્મનોને વીંધી નાખવાનો અભિનય કરતો. સૈનિકની જેમ ખડતલ થવા માટે વ્યાયામ કરતો, દોડ કરતો - લાંબી ઊંચી કૂદ કરતો અને ફણગાવેલાં કઠોળ ખાઈને શરીરને મજબૂત બનાવવા માટે ખૂબ મહેનત કરતો. આ જ કારણે બચુડો આજે બચુડો નથી પણ કર્નલ બચેન્દ્ર તરીકે ઓળખાય છે. બચુડામાંથી કર્નલ બચેન્દ્ર બનવાનું સ્વપ્ન તેણે સાકાર કર્યું છે. માણસ ધારે તો શું ન કરી શકે?
✦ પ્રશ્ન 1:
શરીરને મજબૂત બનાવવા માટે શું કરવું જોઈએ?
📖 વર્ણન:
શરીરને મજબૂત બનાવવા માટે નિયમિત વ્યાયામ, સારો ખોરાક અને સુસ્થ જીવનશૈલી જરૂરી છે.
✦ પ્રશ્ન 2:
બચુડો કઈ રીતે કર્નલ બચેન્દ્ર બની શક્યો?
📖 વર્ણન:
બચુડોને સૈનિક બનવાનું સ્વપ્ન હતું અને તેણે તેને સાકાર કરવા માટે ક્રમશ મહેનત કરી.
✦ પ્રશ્ન 3:
ફણગાવેલાં કઠોળ શા માટે ખાવાં જોઈએ?
📖 વર્ણન:
ફણગાવેલાં કઠોળમાં પોષક તત્વો અને પ્રોટીન ભરપૂર હોય છે જે શરીર બાંધવા માટે જરૂરી છે.
✦ પ્રશ્ન 4:
બચુડો શા માટે સૈનિક બનવા માંગતો હતો?
📖 વર્ણન:
બચુડાને સૈનિક બનવાનું સ્વપ્ન હતું અને તેણે તે સ્વપ્ન સાકાર કર્યું.
✦ પ્રશ્ન 5:
સોટી બંદૂકની જેમ પકડવી એટલે….
📖 વર્ણન:
બચુડો સોટીને બંદૂકની જેમ ધારણ કરીને બંદૂક ફોડવાનો નાટક કરતો હતો.
4 મહાત્મા ગાંધીજીનું શાકાહાર વાર્તા
તમે મહાત્મા ગાંધીજીને તો ઓળખો જ છો. તેમણે પોતાની આત્મકથા લખી છે. જે 'સત્યના પ્રયોગો'તરીકે ઓળખાય છે. તેઓ નાના હતા ત્યારે તેમને ઇંગ્લેન્ડ ભણવા જવાનું થયું. કાયદાનો અભ્યાસ કરવા માટે ગાંધીજી ઇંગ્લૅન્ડ જતા હતા. ત્યારે જ તેમણે માતાને વચનો આપ્યાં હતાં. એમાનું એક હતું - શાકાહારી ભોજન. પોતાના સ્વાદ અને આનંદને ભૂલીને ગાંધીજી સાદુ - શાકાહારી ભોજન કરતા. તેમના માનવા પ્રમાણે તો દૂધ પીવું એ પણ શાકાહાર ન ગણાય. ઇંગ્લેન્ડમાં શાકાહારી ભોજન મેળવવાનું ઘણું જ મુશ્કેલ હતું. ગાંધીજી દૂર સુધી ચાલીને શાકાહારી લોજમાં જમવા જતા.
✦ પ્રશ્ન 1:
ગાંધીજીને શાકાહારનું વચન પાળવા માટે…
📖 વર્ણન:
ઇંગ્લેન્ડમાં શાકાહારી ભોજન મુશ્કેલથી મળતું હતું, તેથી ગાંધીજીને દૂર જવું પડતું હતું.
✦ પ્રશ્ન 2:
કયું વિધાન સાચું નથી?
📖 વર્ણન:
વાર્તામાં ગાંધીજીને શાકાહારી ભોજનમાં વધુ પૈસા આપવા પડતાં હતાં તે બતાવવામાં નથી આવ્યું.
✦ પ્રશ્ન 3:
શાકાહારી ભોજન કરવાથી ગાંધીજીને કયો ફાયદો થયો હશે?
📖 વર્ણન:
શાકાહારી ભોજનમાં પોષક તત્વો હોય છે જે શરીરને તંદુરસ્ત રાખે છે.
✦ પ્રશ્ન 4:
ખોટી જોડ શોધો.
📖 વર્ણન:
ગાંધીજી શાકાહારી ભોજન કરતા હતા તેથી ભાવતું ભોજન તેમની પસંદ નહોતું.
✦ પ્રશ્ન 5:
શાકાહારી ભોજન મેળવવાનું મુશ્કેલ શા માટે હશે?
📖 વર્ણન:
ઇંગ્લેન્ડમાં મોટાભાગે માંસાહારી ભોજન હોતું હતું, તેથી શાકાહારી ભોજન મુશ્કેલથી મળતું હતું.
5 રજાઓમાં મામાના ગામે વાર્તા
રજાઓમાં અમે મામાના ગામે જઈએ. મામાનું ગામ બહુ જ રળિયામણું છે. ગામના પાદરે લીમડાનાં વૃક્ષો છે. ત્યાં બે ઓટલા પણ છે. ઓટલા પર વડીલો બેસે. અલકમલકની વાતો કરે. ક્યારેક છાપું વાંચે. આ વખતે અમે ગયા ત્યારે મારા નાનાજી પણ વડીલો સાથે બેઠા હતા. તેમણે મને જોઈને કહ્યું, " આવી ગયા ભાણાભાઈ? સાજાનરવા તો છો ને?" મેં કહ્યું, "હા, નાનાજી!તમે કેમ છો?" તેમણે કહ્યું," ઠીક મારા ભાઈ, ચાલે છે! ચાલો હું પણ ઘરે જ આવું છું. સામાન્ય રીતે ઘણી વાતો કરતા નાનાજી આજે મારા પ્રશ્નોનો ટૂંકો જવાબ જ વાળતા હતા. એમની ચાલ પણ ધીમી હતી. એ કમર પર હાથ દઈને ચાલતા હતા. મેં પૂછ્યું તો કહે કે "હવે અમારો વખત થયો... તમારી જેવું ક્યાં સુધી ચાલી શકાય?"
✦ પ્રશ્ન 1:
'રળિયામણું' એટલે કેવું?
📖 વર્ણન:
રળિયામણું એટલે સુંદર, આનંદદાયક અને મનોરમ. તે સ્થાન કે વાતાવરણ જે દ્રશ્ય સુંદર હોય.
✦ પ્રશ્ન 2:
નાનાજીનો કાયમી સ્વભાવ કેવો છે?
📖 વર્ણન:
વાર્તાથી લાગે છે કે નાનાજી સામાન્ય રીતે ઘણી વાતો કરતા હોય છે તેથી તેમણે વાતોડિયો હોવાનો અંદાજો આપે છે.
✦ પ્રશ્ન 3:
'અલકમલક'ની વાતો એટલે…
📖 વર્ણન:
અલકમલક એ અનોખું શબ્દ છે જે વિવિધ અને અલગ અલગ વાતોને બોધ કરાવે છે.
✦ પ્રશ્ન 4:
નાનાજીની આજની સ્થિતિ વિષે શું સાચું છે?
📖 વર્ણન:
નાનાજીની ધીમી ચાલ અને તેમના શબ્દો 'હવે અમારો વખત થયો' બતાવે છે કે તેઓ તેમની ઉંમર અને સીમાઓ વિશે સાચેતન છે.
✦ પ્રશ્ન 5:
નાનાજીને કઈ તકલીફ હોય તેવું લાગે છે?
📖 વર્ણન:
નાનાજીની ધીમી ચાલ, કમર પર હાથ દઈને ચાલવું અને તેમનો વર્તમાન વયને સૂચવે છે કે તેઓ ઉંમર અને તાકતની તકલીફ સાથે જીવી રહ્યા છે.
6 દાદીમા અને વાર્તાઓ વાર્તા
મારાં દાદીમા અમને રોજ એક વાર્તા કહેતાં. એમને ઘણી વાર્તાઓ મોઢે હતી. દાદીમા પરવારીને સૂવા માટે આવે ત્યારે હું ને સરિતા તૈયાર જ હોઈએ. "દાદી! વાર્તા કહો! " દાદીમા રાક્ષસની વાત કહે, પરીની વાત કહે, રાજકુમારીની વાત કહે. અલાદીનની વાર્તા કહે અને બત્રીસ પૂતળીની વાર્તા કહે. સરિતા કહે, "બા! તમારી પાસે વાર્તાની ફેક્ટરી છે?" દાદી હસીને કહે, "ના ! પણ મને મારાં નાની બહુ જ વાર્તાઓ કહેતાં. મેં એ બધી યાદ રાખી લીધી. એ વાર્તાઓ તમને સંભળાવું છું." હું કહેતો, " દાદી તમે જાદુગર છો જાદુગર! વાર્તાનાં જાદુગર!
✦ પ્રશ્ન 1:
દાદીમાનો રોજનો ક્રમ શો હતો?
📖 વર્ણન:
વાર્તા પ્રમાણે દાદીમા પરવારીને સૂવા માટે આવે ત્યારે રોજ વાર્તા કહેતાં હતા.
✦ પ્રશ્ન 2:
દાદીમા કોની વાર્તા ન કરતાં?
📖 વર્ણન:
વાર્તામાં રાક્ષસ, પરી, રાજકુમારી, અલાદીન અને બત્રીસ પૂતળીની વાર્તા કહેવાય છે. ભૂતની વાર્તા ન કહેવાય.
✦ પ્રશ્ન 3:
દાદીને આટલી બધી વાર્તાઓ કેમ આવડતી હતી?
📖 વર્ણન:
દાદી આપોઆપ કહે છે કે તેમની નાની તેમને ઘણી વાર્તાઓ કહેતી અને તેમણે તે બધી યાદ રાખી લીધી.
✦ પ્રશ્ન 4:
દાદીને વાર્તાની ફેક્ટરી કેમ કહ્યું હશે?
📖 વર્ણન:
દાદી પાસે ઘણી વાર્તાઓ હતી અને તેઓ રોજ નવી નવી વાર્તા કહેતાં હતા તેથી તેમને 'વાર્તાની ફેક્ટરી' કહ્યું હશે.
✦ પ્રશ્ન 5:
વાર્તાનાંજાદુગર એટલે.
📖 વર્ણન:
વાર્તાનાં જાદુગર એટલે કોઈ એવો વ્યક્તિ જે વાર્તા કહે તેવી રીતે કે તે જીવંત લાગે અને મનોમુગ્ધ કરે.
7 ચોમાસો અને દુષ્કાળ વાર્તા
ચોમાસાનો સમય વીતી ચૂક્યો હતો છતાં વરસાદ ન આવ્યો. કાળુ સહિતના ખેડૂતોના મોઢા પર ચિંતાની રેખાઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી. બધાને ખબર હતી કે અનાજ અને પાણી ખૂટી ગયું હતું. આવનારો સમય ભયાનક હશે એ બાબતની ચિંતા ધરતીપુત્રો સહિત બીજા લોકોને પણ હતી. આ પહેલો દુકાળ નહોતો પણ આવો દુકાળ પહેલીવાર હતો. માણસ પોતાનાં પાપ સંતાડવા ઘણું કરે, પણ ભૂખ આગળ શરમ હારી જાય. વર વહુનું ખાઈ જાય અને દીકરો બાપનું ખાઈ જાય એવો કળજુગ જીવતેજીવ જોવાનું દુખ કાળુને ઘણું હતું. હજુ કાળુ વટલાયો નહોતો. 'મરી જવું પણ માણસ મટી ન જવું' એ એનો જીવનમંત્ર હતો.
✦ પ્રશ્ન 1:
ચોમાસાનો સમય વીતી ચૂક્યો હતો તે છતાં વરસાદ ન આવ્યો એટલે....
📖 વર્ણન:
ચોમાસો વીતી ગયો અને વરસાદ ન આવ્યો તો તે દુષ્કાળનો સૂચક છે - ખેતીમાં પાણીનો અભાવ, પાકની વિનાશ.
✦ પ્રશ્ન 2:
કાળુ સહિતના ખેડૂતો શા માટે ચિંતિત હતા?
📖 વર્ણન:
વરસાદ ન આવતાં અનાજ અને પાણી ખૂટી ગયું હતું, તેથી ખેતીમાં નુકસાન થશે અને દુષ્કાળ આવશે.
✦ પ્રશ્ન 3:
દુષ્કાળની કઈ સ્થિતિથી કાળુ દુખી છે?
📖 વર્ણન:
કાળુને દુઃખ છે કે દુષ્કાળમાં વર વહુનું ખાઈ જાય, દીકરો બાપનું ખાઈ જાય - મનુષ્યતા મટી જાય.
✦ પ્રશ્ન 4:
ભૂખ આગળ શરમ ક્યારે હારી જાય?
📖 વર્ણન:
ભૂખ એટલો મોટો દુર્બલતાનું કારણ બને છે કે માણસ બેશરમ થઈને ખોટું કામ પણ કરવા તૈયાર થઈ જાય.
✦ પ્રશ્ન 5:
કાળુને આ સમય કળિયુગ કેમ લાગે છે?
📖 વર્ણન:
કાળુને લાગે છે કે લોકો સ્વાર્થી બની ગયા છે અને મનુષ્યતા ગાયબ થઈ ગઈ છે, તેથી તે કાળજુગ (અશુભ સમય) છે.
8 પોસ્ટ ઓફિસ વાર્તા
લેખક ધૂમકેતુએ અનેક વાર્તાઓ લખી છે. તેમાંથી એક વાર્તા 'પૉસ્ટ ઓફિસ 'નામની છે. તેમાં મુખ્ય પાત્ર અલી ડોસાનું છે. અલી ડોસાની પુત્રીનું નામ મરિયમ છે. ચાલો આપણે વાર્તાનું થોડું વર્ણન વાંચીએ. વહેલી સવારનો સમય હતો. આખું શહેર ઊંઘતું હતું. કહે નહીં પણ કતલ કરી નાખે એવા મીઠે સ્વભાવના મનુષ્ય જેવી ઠંડી હતી. અલી ડોસો પોતાની ફાટેલી ગોદડીને શરીરે વીટાળી પોતાની લાકડીના ટેકે ધીમે ધીમે આગળ ધપી રહ્યો હતો. રોજની જેમ છેક શહેરના છેડે આવેલી પોસ્ટ ઓફિસ જઈને તેણે પોસ્ટ માસ્તર સાહેબને પૂછ્યું, સાહેબ મારી દીકરીનો પત્ર આવ્યો છે?
✦ પ્રશ્ન 1:
આખું શહેર ઊંઘતું હતું એટલે.....
📖 વર્ણન:
'આખું શહેર ઊંઘતું હતું' એટલે શહેરના લોકોનો વ્યવહાર હજી શરૂ નહોતો થયો - અર્થાત વહેલી સવાર હતી.
✦ પ્રશ્ન 2:
અલી ડોસો લાકડીના ટેકે ચાલી રહ્યો હતો કારણકે...
📖 વર્ણન:
પોતાની ફાટેલી ગોદડી વીટાળવી અને લાકડીના ટેકે ચાલવું તે તેના વૃદ્ધ અને અશક્ત હોવાનો સૂચક છે.
✦ પ્રશ્ન 3:
અલી ડોસો.... હશે.
📖 વર્ણન:
ફાટેલી ગોદડી અને લાકડીના ટેકે ચાલવું તે તેના ગરીબ હોવાનો સૂચક છે.
✦ પ્રશ્ન 4:
અલી ડોસો કડકડતી ઠંડીમાં પોસ્ટ ઓફિસ જતો હતો કારણ કે...
📖 વર્ણન:
અલી ડોસો તેની દીકરી મરિયમના પત્ર પૂછવા માટે પોસ્ટ ઓફિસ જતો હતો.
✦ પ્રશ્ન 5:
અલી ડોસો પોતાની દીકરીના સમાચાર મેળવવા માટે...
📖 વર્ણન:
વાર્તા પ્રમાણે અલી ડોસો રોજ પોસ્ટ ઓફિસ જતો હતો, તેથી તે ઘણા લાંબા સમયથી આવતો હશે.
9 માલવપતિ મુંજ વાર્તા
માલવપતિ મુંજ એક મહાન રાજવી હતો. રાજા હોવાની સાથે તે સાહિત્ય અને કળાને પણ ઉત્તેજન આપતો હતો. માલવપતિ મુંજે અનેક વખત તૈલપને યુદ્ધમાં હરાવ્યો હતો. પરંતું દયા કરીને છોડી મૂકતો. પણ છેલ્લા યુદ્ધમાં પોતાના સેનાપતિ ભિલ્લમનો જીવ બચાવવા જતાં તૈલપના અગણિત સૈનિકોએ મુંજને ઘેરી લીધો અને આ યુદ્ધમાં તેની હાર થઈ. તૈલપે મુંજને છોડ્યો નહીં. તેણે મુંજને હાથીના પગ નીચે કચડી દેવાની સજા ફટકારી. તૈલપનું આ વર્તન તેના પોતાના સૈનિકોમાં પણ અપ્રિય થઇ પડ્યું હતું. માલવપતિ મુંજને જોવા તૈલપના સૈનિકો અને નગરજનો તલપાપડ થતા હતા. તૈલપના કેટલાક નગરજનોને લાગતું હતું કે દગાથી જ ફસાવ્યો હશે! નહિતર ક્યાં તૈલપ અને ક્યાં આ માલવપતિ!
✦ પ્રશ્ન 1:
મુંજ............
📖 વર્ણન:
માલવપતિ મુંજ તૈલપને અનેક વખત હરાયો હતો અને દયા કરીને છોડી દેતો હતો, તે તેના શક્તિશાળી અને દયાળુ હોવાનો સૂચક છે.
✦ પ્રશ્ન 2:
મુંજ યુદ્ધમાં પકડાઈ ગયો કારણકે...
📖 વર્ણન:
મુંજ એક વ્યક્તિ હતો અને તેણે પોતાના સેનાપતિ ભિલ્લમનો જીવ બચાવવા માટે લડયું, પણ તેને અગણિત સૈનિકોએ ઘેરી લીધો.
✦ પ્રશ્ન 3:
તૈલપ ક્રૂર અને દયાહીન હતો કારણકે...
📖 વર્ણન:
તૈલપે મુંજને હાથીના પગ નીચે કચડી દેવાની સજા આપી, જે ખૂબ ક્રૂર છે. આ તેના નિર્દયતાનો પુરાવો છે.
✦ પ્રશ્ન 4:
નગરજનોના મત મુજબ દગો કરનાર કોણ હશે?
📖 વર્ણન:
નગરજનો કહે છે કે તૈલપે દગાથી જ ફસાવ્યો હશે કારણ કે મુંજ સખત શક્તિશાળી હતો અને તૈલપ સાથે સમાન શક્તિશાળી ન હતો.
✦ પ્રશ્ન 5:
માલવપતિ મુંજ ખૂબ જ શક્તિશાળી હતો એવું શા પરથી કહી શકાય?
📖 વર્ણન:
અગણિત સૈનિકોએ મુંજને ઘેરી લીધો એ બતાવે છે કે તે ખૂબ જ શક્તિશાળી હતો.
10 બચુ અને તોફાની મસ્તી વાર્તા
બચુ નામનો એક છોકરો. તે બહુ જ ચબરાક. ભણવામાં તો હોશિયાર, પણ તોફાન- મસ્તીમાં પણ એક્કો. એકવાર બચુએ નકલી દાઢી અને ભભૂત લગાવીને મમ્મીની મજાક કરવાનું નક્કી કર્યું. વેશ બદલીને તે ઘરના આંગણામાં જઈને મોટેથી બોલ્યો, "ચપટી આટા દે દે મૈયા. " બચુની મમ્મી બચુના નાક પાસેનો તલ જોઈને ઓળખી ગઈ કે આ બહુરૂપી કોણ છે! મમ્મીએ આટાને બદલે વેલણ બતાવ્યું એટલે બચુ પોતે જ ભોંઠો પડી ગયો. પોતાની બધી મહેનત પાણીમાં ગઈ! બચુ તરત જ પોતાના મૂળ વેશમાં આવી ગયો, પણ દાઢી મૂછની માફક ભભૂત કંઇ જલદી છોડે? ભલે ચોરી પકડાઈ માતા-પુત્ર ખડખડાટ હસીને એકબીજાને ભેટી પડ્યાં .
✦ પ્રશ્ન 1:
ફકરામાં 'લોટ' માટે કયો હિન્દી શબ્દ વપરાયો છે?
📖 વર્ણન:
ગુજરાતીમાં 'લોટ' શબ્દ 'આટા' થી અર્થ રીતે મળે છે. હિંદીમાં 'લોટ' નું કાર્ય આટું (ફરી) કરવાનું છે.
✦ પ્રશ્ન 2:
'બચુભાઈ પાછાં મૂળ વેશમાં આવી ગયા' એટલે..
📖 વર્ણન:
'મૂળ વેશમાં આવી ગયા' એટલે તેણે તેનો વેશ બદલીને સામાન્ય છોકરો બની ગયો - અર્થાત વેશમાં બદલાવ ફરી રદ કર્યો.
✦ પ્રશ્ન 3:
બચુ કેમ ભોંઠો પડી ગયો?
📖 વર્ણન:
બચુનો નાટક પકડાઈ ગયો જ્યારે તેની મમ્મીએ આટાને બદલે વેલણ બતાવ્યું. આ બતાવે છે કે મમ્મીને તેનો બહુરૂપીપણું સમજાઈ ગયું હતું.
✦ પ્રશ્ન 4:
'માતા-પુત્ર ખડખડાટ હસીને એકબીજાને ભેટી પડ્યાં' દ્વારા સાબિત થાય છે કે –
📖 વર્ણન:
માતા-પુત્ર હસીને એકબીજાને ભેટી પડ્યાં તે બતાવે છે કે મમ્મીને બચુના જુગતમાંથી આનંદ પણ આવ્યો.
✦ પ્રશ્ન 5:
મમ્મીને ભેટ્યો ત્યારે બચુ કેવો લાગતો હશે?
📖 વર્ણન:
બચુ પોતાના મૂળ વેશમાં આવી ગયો પણ ભભૂત કંઇ જલદી છોડે નહીં તે બતાવે છે કે દાઢી-મૂછ વગર ભભૂત સાથે હતો.
11 બેસતા વર્ષે સંકલ્પ વાર્તા
બેસતા વર્ષને દિવસે ઉત્સાહમાં આવી જઈને કરેલા મોટા ભાગના સંકલ્પોની આ જ ગતિ થાય છે. એક જણે દિવાળીની રાતથી જ ચા છોડી દીધેલી. એમનો સંકલ્પ જીવેલો પણ ખરો! એક અઠવાડિયું, બે અઠવાડિયાં, ત્રણ અઠવાડિયાં... એમણે ચા ન પીધી તે ન જ પીધી. માતાનો પ્રેમ, પિતાની આજ્ઞા, ભગિનીનાં આંસુ, પત્નીની ધમકી, મિત્રોની મશ્કરી, ચાની જાહેરખબરો કોઈ એમને ચળાવી ન શક્યું. એમના એ સંયમનો મહિમા દિશે દિશામાં ગાજી રહ્યો. છેક સ્વર્ગમાં પણ એના તરંગ પહોંચ્યા અને ઇન્દ્રનું આસન પણ ડોલી ઉઠ્યું;પરંતુ થોડાંક અઠવાડિયાં પછી જ્યારે એ ભાઈ કોક માંદગીની માયામાં લપટાયા તે વખતે એમને થોડા ઉપવાસ કરવા પડ્યા અને ત્યારે એક ધન્ય ક્ષણે એમને જ્ઞાન થયું કે ચા પીવાથી ઉપવાસમાં રાહત રહે છે, એટલે એમણે હળવે રહીને ચા પીવા માંડી. એ પછી તો બે-ચાર મહિને માંદગી ગઈ તોયે ચા તો રહી જ પડી અને હવે તો એ સાજા થઈ ગયા પછી પણ રોજના સાત પ્યાલા ચા પીએ છે. આમ, એમની માંદગીને બહાને એમનો સંકલ્પ સ્વર્ગે સિધાવ્યો અને ફરી કદી અહીં પુનર્જન્મ ન લીધો.
✦ પ્રશ્ન 1:
ચા ન પીવાનો સંકલ્પ કોના આંસુ પણ ન બદલી શક્યા?
📖 વર્ણન:
વાર્તાથી સ્પષ્ટ છે કે ભગિનીનાં આંસુ પણ તેમનો સંકલ્પ બદલી શક્યા નહીં.
✦ પ્રશ્ન 2:
ઉપવાસ કરવાથી શો ફાયદો થાય?
📖 વર્ણન:
ઉપવાસ એ આધ્યાત્મિક અને શારીરિક સુધાર માટે કરવામાં આવે છે જે સારા વિચારો અને આધ્યાત્મિક વૃદ્ધિ આણે છે.
✦ પ્રશ્ન 3:
ચા ન પીવાના સંયમથી કયા દેવનું આસન ડોલી ઉઠ્યું?
📖 વર્ણન:
વાર્તા પ્રમાણે ચા ન પીવાના સંયમના મહિમો દિશે દિશામાં ગાજી રહ્યા હતા અને સ્વર્ગમાં પણ તેના તરંગ પહોંચ્યા હતા, ત્યારે ઇન્દ્રનું આસન પણ ડોલી ઉઠ્યું હતું.
✦ પ્રશ્ન 4:
"સ્વર્ગે સિધાવવું" એટલે શું?
📖 વર્ણન:
📖 વર્ણન:
'સ્વર્ગે સિધાવવું' એટલે તે કામ સ્વર્ગે પહોંચીને કાયમ થઈ જવું - આપણે કહીએ છીએ કે સંકલ્પ સ્વર્ગે સિધાવ્યો છે એટલે તે કાયમ ભંગ થઈ ગયો.
✦ પ્રશ્ન 5:
આ ફકરામાં પુનર્જન્મ થવો એટલે શું?
📖 વર્ણન:
પુનર્જન્મ લેવો એ આ સંધર્ભમાં એ સંકલ્પ ફરીથી લેવો એટલે છે - પણ તેણે તે સંકલ્પ ફરીથી લીધો નહીં.
12 ગણિત પરીક્ષણ - બિલ અને ગણતરી ગણિત
🛒 બિલ આધારિત પ્રશ્નો
| વસ્તુનું નામ | કિલોનો ભાવ | ખરીદી કરેલ વસ્તુ (કિલોગ્રામમાં) | કુલ રૂપિયા |
|---|---|---|---|
| દાળ | ₹100 | 1 | ₹100 |
| તેલ | ₹120 | 1 | ₹120 |
| ચોખા | ₹50 | 1 | ₹50 |
| ચણા | ₹60 | 1 | ₹60 |
| ખાંડ | ₹45 | 2 | ₹90 |
| કુલ | ₹420 | ||
✦ પ્રશ્ન 1:
સૌથી મોંઘી વસ્તુ કઈ છે?
📖 વર્ણન:
તેલ ₹120 પ્રતિ કિલો છે જે બધા વસ્તુમાં સૌથી વધુ છે.
✦ પ્રશ્ન 2:
તમે રૂપિયા 500 આપ્યા તો કેટલા રૂપિયા પાછા મળશે?
📖 વર્ણન:
કુલ બિલ: ₹420
આપ્યું: ₹500
પાછા: ₹500 - ₹420 = ₹80
આપ્યું: ₹500
પાછા: ₹500 - ₹420 = ₹80
✦ પ્રશ્ન 3:
કઈ વસ્તુ બે કિલો ખરીદી કરીયે તો રૂપિયા 200 થાય?
📖 વર્ણન:
દાળ ₹100 પ્રતિ કિલો છે, તેથી 2 કિલો x ₹100 = ₹200
✦ પ્રશ્ન 4:
જો દાળ અને ચોખા બે વસ્તુ જ લીધી હોત તો કુલ કેટલું બિલ ચૂકવવું પડે?
📖 વર્ણન:
દાળ ₹100 + ચોખા ₹50 = ₹150
✦ પ્રશ્ન 5:
કઈ વસ્તુ ₹100 થી ઓછી કિંમતની છે?
📖 વર્ણન:
ચોખા ₹50 પ્રતિ કિલો છે જે ₹100 થી ઓછું છે.
